Instytut Pamięci Narodowej w Łodzi

"Oblicza regionu” zostały pomyślane jako cykl konferencji ukazujących historię województwa łódzkiego w XX wieku. Pierwsza z nich dotyczyć będzie lat 1918-1944. Dotychczas, w literaturze przedmiotu, główny nacisk położony jest w tym okresie na wydarzenia, które miały miejsce w Łodzi. Obraz dziejów miasta zdominował przekaz z obszaru województwa. Podjęcie badań na temat wydarzeń w mniejszych ośrodkach jest odpowiedzią na zapotrzebowanie społeczne i rosnące zainteresowanie dziejami „małych ojczyzn” wśród mieszkańców województwa.

Konferencja ma za zadanie zaprezentowanie tematyki politycznej, społeczno-gospodarczej i militarnej z lat 1918-1944. Prelegenci skupią się na procesie odzyskiwania niepodległości i powstawania lokalnej administracji, budowie struktur demokratycznego państwa w regionie, zmieniającym się obliczu gospodarczym, głównych nurtach politycznych i ruchach społecznych, mniejszościach narodowych i religijnych oraz ich stosunku do państwa polskiego i postawie w okresie zagrożenia swobody narodowej.

Okres II wojny światowej dla ziem byłego województwa łódzkiego to przede wszystkim podział na tereny wcielone bezpośrednio do Trzeciej Rzeszy oraz na tworzące Generalne Gubernatorstwo. Ważne jest ukazanie ich specyfiki (m.in. struktury władz okupacyjnych), różnic między tymi obszarami, np. w terrorze stosowanym przez okupanta wobec miejscowej ludności, codziennym funkcjonowaniu i oporze wobec zarządzeń niemieckiej administracji. Koniecznym jest omówienie losów mniejszości narodowościowo-wyznaniowych – szczególnie niemieckiej i żydowskiej – przez cały okres II wojny światowej na ziemiach wchodzących w skład przedwojennego województwa łódzkiego. Szczególnie ciekawe wydaje się przedstawienie sytuacji Polaków żyjących w pasie przygranicznym, dotąd mało zbadane. W trakcie obrad omówiona zostanie również działalność, nad wyraz prężnie działającego podczas okupacji, oddziału łódzkiego Centrali Przesiedleńczej w Poznaniu, który był jednym z głównych ośrodków odpowiedzialnych za przesiedlenia ludności polskiej z Kraju Warty. Ostatecznie zaproponujemy przeprowadzenie swego rodzaju bilansu osiągnięć międzywojennego województwa łódzkiego, podsumowania niełatwych i tragicznych wydarzeń czasu okupacji niemieckiej, stosunku mniejszości narodowych do państwa polskiego i jego sytuacji geopolitycznej oraz ocenę możliwości prowadzenia walki zbrojnej i oporu przeciwko okupantowi.