Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Łodzi oraz Zarząd Regionu Wielkopolska Południowa NSZZ „Solidarność" zapraszają w dniu 17 kwietnia 2014 r., o godz. 12.00, na Główny Rynek w Kaliszu na uroczyste otwarcie wystawy plenerowej „Pamiętny rok 1989", przygotowanej przez łódzki oddział IPN. Wystawa prezentowana będzie przed kaliskim Ratuszem do 9 maja 2014 r.
Uczestnicy uroczystości, wśród których znajdzie się Janusz Pęcherz, prezydent miasta Kalisza, przejdą następnie do Ratusza, gdzie o godz. 12.15 otwarta zostanie wystawa fotograficzna, obrazująca wybory 1989 r. w Kaliszu, a o godz. 12.30 wygłoszone zostaną okolicznościowe referaty dotyczące wyborów czerwcowych.
Data 17 kwietnia nie jest przypadkowa. Tego dnia w 1989 r. Sąd Wojewódzki w Warszawie dokonał ponownej rejestracji NSZZ „Solidarność". Sądowa relegalizacja Związku pozwoliła na rozpoczęcie działań, których efektem było odbudowywanie struktur „Solidarności" oraz umożliwienie rozpoczęcia prac nad przygotowaniem opozycji do wyborów, które odbyły się 4 czerwca.
* * *
Wystawa „Pamiętny rok 1989" dokumentuje przemiany polityczne w Polsce na przełomie lat 80. i 90., które doprowadziły do upadku ustroju komunistycznego w Polsce i odzyskania suwerenności.
Wydarzeniem, które przyspieszyło te przemiany, były negocjacje między władzami PRL a opozycją, zwane „rozmowami Okrągłego Stołu", prowadzone od 6 lutego do 5 kwietnia 1989 r. w Pałacu Namiestnikowskim w Warszawie. W ich trakcie wynegocjowano legalizację „Solidarności", całkowicie wolne wybory do nowo utworzonego Senatu i nową ordynację wyborczą do Sejmu, w której 35 procent mandatów miało pochodzić z wolnych wyborów. W praktyce oznaczało to kompromisowy podział władzy między opozycję a PZPR. Władze PRL liczyły, że ów podział będzie pozorny, bo uda im się zachować większość prerogatyw władzy. Tymczasem po przeprowadzonych 4 czerwca 1989 r. wyborach do Sejmu kontraktowego, w których strona solidarnościowa odniosła spektakularny sukces, wytworzyło się ciśnienie społeczne, które przyspieszyło tempo demokratycznych zmian w Polsce i wkrótce zdezaktualizowało ustalenia Okrągłego Stołu.
Tadeusz Mazowiecki, wywodzący się z kręgów opozycyjnych, został pierwszym od półwiecza niekomunistycznym premierem kraju Europy Środkowo-Wschodniej. Wprawdzie resorty spraw wewnętrznych i wojska obsadzili komuniści, ale solidarnościowy wicepremier i minister finansów Leszek Balcerowicz rozpoczął ambitny program reform gospodarczych w kierunku gospodarki rynkowej. Zamknięciem pierwszego etapu budowania demokracji w Polsce były całkowicie wolne wybory samorządowe (maj 1990 r.), prezydenckie (listopad/grudzień 1990 r.) i parlamentarne (październik 1991 r.).
Zdjęcia wykorzystane na wystawie przypominają m.in. demontaż pomnika Feliksa Dzierżyńskiego w Warszawie, przysięgę prezydenta Wojciecha Jaruzelskiego, spotkanie Lecha Wałęsy z Czesławem Kiszczakiem, Adama Michnika z abp. Tadeuszem Gocłowskim i strajki w Stoczni Gdańskiej we wrześniu 1988 r. Są także fotografie z rozmów w Magdalence i z obrad Okrągłego Stołu. Pokazana jest również ważna rola, jaką w przemianach odegrał Kościół i papież Jan Paweł II.
Wystawa powstała w 2009 r. w Oddziałowym Biurze Edukacji Publicznej IPN w Łodzi. Autorami scenariusza są Magdalena Zapolska-Downar, Paweł Spodenkiewicz i Grzegorz Nawrot (komisarz wystawy); projekt graficzny wykonała Milena Romanowska.
Wykorzystano zdjęcia ze zbiorów: Agencji Gazeta, Agencji Fotografów FORUM, Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej w Gdańsku, Łodzi i Warszawie, Fundacji Centrum Dokumentacji Czynu Niepodległościowego w Krakowie, Biblioteki Uniwersyteckiej w Łodzi, Wojewódzkiej i Miejskiej Biblioteki Publicznej im. Marszałka J. Piłsudskiego w Łodzi, Muzeum Niepodległości w Warszawie, Muzeum Tradycji Niepodległościowych w Łodzi, Narodowego Archiwum Cyfrowego, Niezależnej Agencji Prasowej Dementi, Ośrodka KARTA, Polskiej Agencji Prasowej, www.strajk89.pl oraz Wojciecha Bogaczyka i Marka Sieradzana.