Instytut Pamięci Narodowej w Łodzi

13 lutego 2026 roku przy pomniku Armii Krajowej na Placu Hallera w Łodzi odbyły się obchody Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Armii Krajowej. W uroczystości uczestniczył ppłk rez. Karol Piskorski, dyrektor łódzkiego Oddziału Instytut Pamięci Narodowej.

Podczas wystąpienia dyrektor łódzkiego Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej, ppłk rez. Karol Piskorski, przypomniał o szczególnym znaczeniu rozkazu gen. Władysław Sikorski z 14 lutego 1942 r., na mocy którego Związek Walki Zbrojnej został przekształcony w Armię Krajową. Podkreślił, że decyzja ta miała nie tylko wymiar organizacyjny, ale również polityczny - wzmacniała pozycję Polski w relacjach z aliantami i była jasnym sygnałem, że mimo okupacji państwo polskie potrafi stworzyć regularną armię działającą w konspiracji. Jak zaznaczył, był to także ważny znak dla społeczeństwa - dowód, że walka trwa, a Polacy nie są pozostawieni sami sobie.

Wśród uczestników uroczystości mieliśmy zaszczyt gościć kombatantów: por. Barbarę Mazurkiewicz ps. Muszka, por. Edmunda Starzyńskiego ps. Dąb oraz por. Eugeniusza Uhryna ps. Żak. W obchodach uczestniczyli także przedstawiciele władz wojewódzkich i samorządowych, służby mundurowe, delegacja IPN Oddział w Łodzi oraz młodzież łódzkich szkół.

Wydarzenie uświetniła liczna obecność pocztów sztandarowych oraz posterunek honorowy wystawiony przez 9 Łódzka Brygada Obrony Terytorialnej.

Po zakończeniu uroczystości pracownicy Oddziałowego Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa odwiedzili wybrane łódzkie cmentarze, gdzie zapalili znicze w miejscach poświęconych pamięci żołnierzy Armii Krajowej.

Foto. Marlena Rutkowska, Jacek Trajdos (IPN)

***

Historia Armii Krajowej zaczęła się już we wrześniu 1939 roku. W nocy z 26 na 27 września, z inicjatywy gen. Michał Karaszewicz-Tokarzewski, przy współudziale prezydenta Warszawy Stefan Starzyński, powstała konspiracyjna organizacja Służba Zwycięstwu Polski. To właśnie ona stała się początkiem rozbudowanego później Polskie Państwo Podziemne. W listopadzie 1939 roku SZP przekształcono w Związek Walki Zbrojnej.

14 lutego 1942 roku Naczelny Wódz, gen. Władysław Sikorski, wydał rozkaz przemianowania Związku Walki Zbrojnej na Armię Krajową. Chodziło o zjednoczenie wszystkich konspiracyjnych oddziałów i podporządkowanie ich rządowi RP na uchodźstwie w Londynie.

Na czele Armii Krajowej stali kolejno: gen. Stefan Rowecki „Grot”, gen. Tadeusz Komorowski „Bór” oraz gen. Leopold Okulicki „Niedźwiadek”. Dowódca AK podlegał Naczelnemu Wodzowi Polskich Sił Zbrojnych.

W czasie II wojny światowej przez szeregi ZWZ–AK przeszło blisko 450 tysięcy osób. Byli to ludzie różnych zawodów i w różnym wieku, których łączyło jedno – przekonanie, że Polska musi odzyskać wolność. Nowe święto 14 lutego ma przypominać o ich odwadze, poświęceniu i odpowiedzialności za los państwa.

***

USTAWA z dnia 9 stycznia 2025 r. o ustanowieniu Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Armii Krajowej

W hołdzie żołnierzom Armii Krajowej – największej konspiracyjnej armii w podbitej przez Niemcy i Rosję Europie, armii, która jako zbrojne ramię Polskiego Państwa Podziemnego prowadziła bohaterską walkę o odzyskanie przez Rzeczpospolitą Polską suwerenności i niepodległości, a której żołnierze po II wojnie światowej byli prześladowani przez władze komunistyczne zależne od Związku Sowieckiego – stanowi się, co następuje:

• Art. 1. Dzień 14 lutego ustanawia się Narodowym Dniem Pamięci Żołnierzy Armii Krajowej.
• Art. 2. Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Armii Krajowej jest świętem państwowym.
• Art. 3. Ustawa wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.