English version
Przybyłych gości powitała dyrekcja Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w Łodzi.
Spotkanie otworzył dyrektor Oddziału - ppłk rez. Karol Piskorski.
Uczestnikami dyskusji byli:
- dr Sebastian Pilarski (dyrektor Biura Badań Historycznych IPN w Warszawie),
- dr hab. Kamil Dworaczek (dyrektor IPN Oddział we Wrocławiu),
- Roman Kowalczyk (redaktor publikacji)
Moderatorem dyskusji była dr Ewelina Ślązak z Oddziałowego Biura Badań Historycznych IPN w Łodzi.
W dniach 17-19 lutego 2026 r. w Przystanku Historia będzie prezentowany fragment wystawy przygotowanej przez Wojciecha Hempla z okazji 25. rocznicy strajków łódzkich studentów i rejestracji NSZ.
foto. Monika Łukaszewska (IPN)
Zapraszamy również 19 lutego 2026 r. na pokaz reportażu autorstwa Tomasza Nowaka oraz rozmowę ze Zbigniewem Żołnierczykiem.
***
Pomysł powołania niezależnej organizacji studenckiej narodził się jesienią 1980 r., w atmosferze przemian zapoczątkowanych przez „Solidarność”.W dniach 18–19 września 1980 r. na Politechnice Warszawskiej odbył się zjazd przedstawicieli komitetów założycielskich z całego kraju. To właśnie wtedy zapadła decyzja o utworzeniu jednej ogólnopolskiej organizacji – NZS. Powołano wtedy Ogólnopolski Komitet Założycielski (OKZ), który miał doprowadzić do jej legalnej rejestracji.
Następnie 22 września 1980 r. złożono wniosek w Sądzie Wojewódzkim w Warszawie. Odpowiedź była jednak odmowna. 13 listopada sąd uznał, że sprawą powinno zająć się Ministerstwo Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki. Decyzja władz wywołała falę protestów. Studenci rozpoczęli strajki okupacyjne na wielu uczelniach, a ich centrum stała się Łódź. Domagali się nie tylko rejestracji NZS, lecz także uwolnienia więźniów politycznych, rozliczenia winnych wydarzeń Grudnia ’70 oraz ograniczenia cenzury.
23 stycznia 1981 r. Ogólnopolski Komitet Założycielski ogłosił ogólnopolską akcję protestacyjną i powołał Międzyuczelnianą Komisję Porozumiewawczą (MKP). W kulminacyjnym momencie w strajkach uczestniczyło ponad 30 tysięcy studentów z całej Polski.
Pod presją rosnących protestów władze rozpoczęły negocjacje. 17 lutego 1981 r., późnym wieczorem, minister nauki prof. Janusz Górski podpisał decyzję o rejestracji NZS. Dzień później zawarto porozumienie ze studentami.
Zachęcamy również do obejrzenia: