Do tej pory w ocenach i analizach działalności archiwalnej IPN dominowały zagadnienia z zakresu archiwistyki, źródłoznawstwa, czy też kwestii prawnych, zwłaszcza w odniesieniu do ważnej funkcji administracyjnej archiwum. Na uboczu pozostawała natomiast równie ciekawa problematyka wpływu i roli pionu archiwalnego Instytutu w procesie rozliczania komunistycznej przeszłości, a nawet szerzej – wpływu na zachodzące w Polsce z różnym natężeniem procesy społecznej i politycznej transformacji. Organizatorzy konferencji wyszli z założenia, że aby lepiej zrozumieć zachodzące procesy transformacyjne, należy również dostrzec, jak w ostatnim ćwierćwieczu zmieniało się Archiwum IPN, w jaki sposób postępowała modernizacja jego działalności – swoista transformacja wewnętrzna związana nie tylko z dynamicznym rozwojem technologii cyfrowych, ale i demokratyzacją dostępu do dokumentów oraz ich opisu.
Podczas konferencji referenci reprezentujący ośrodki uniwersyteckie z Torunia i Lublina oraz pracownicy IPN będą dyskutować o zasadniczych problemach dotyczących działalności archiwalnej Instytutu, skupiając się m.in. na kwestii stanu zachowania materiałów po tajnych komunistycznych służbach; różnych koncepcjach politycznych ich ujawnienia; formalno-prawnej organizacji działalności archiwalnej IPN; zasadach gromadzenia, opracowania i udostępniania zasobu Instytutu; znaczeniu zasobu dla badań naukowych, spraw lustracyjnych i aktywności międzynarodowej w sferze nauki i edukacji o totalitaryzmach.
Konferencji będzie towarzyszyła promocja najnowszej publikacji Oddziału IPN w Łodzi pt. „Transformacja i archiwa. Od tajnych do jawnych akt komunistycznych służb bezpieczeństwa” pod redakcją Jerzego Bednarka i Pawła Perzyny.
PROGRAM
12.00-12.15 Powitanie gości (Karol Piskorski, Marzena Kruk)
12.15-12.30 Wprowadzenie do konferencji (dr hab. Jerzy Bednarek, dr Paweł Perzyna)
Panel I
12.30-14.10 – prowadzenie dr hab. Jerzy Bednarek
Dr Stanisław Koller
Ostatnia zbrodnia komunizmu – zacieranie pamięci. Stan badań nad brakowaniem i niszczeniem materiałów organów bezpieczeństwa PRL w latach 1944–1990
Dr Paweł Perzyna
Ujawnienie materiałów aparatu bezpieczeństwa jako element rozliczania systemu komunistycznego. Geneza Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej
Dr hab. Marek Konstankiewicz
Podstawy prawne organizacji i funkcjonowania Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej
Dr hab. Robert Degen
Gromadzenie zasobu przez archiwa Instytutu Pamięci Narodowej
Prof. dr hab. Waldemar Chorążyczewski
Czynniki kształtujące formalną i faktyczną strukturę zasobu archiwalnego Instytutu Pamięci Narodowej
14.10-14.30 Dyskusja
14.30-16.00 Przerwa
Panel II
16.00-18.00 – prowadzenie dr Paweł Perzyna
Dr hab. Wiesława Kwiatkowska
Zmiany w metodyce sporządzania opisu archiwalnego w XXI wieku na przykładzie Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej
Prof. dr hab. Janusz Łosowski
Dostępność informacji o zasobie archiwalnym Instytutu Pamięci Narodowej. Uwagi użytkownika
Dr hab. Jerzy Bednarek
Zapomniany projekt? Europejska Sieć Instytucji Archiwalnych Zajmujących się Aktami Tajnych Służb (2008–2024)
Szymon Nowacki
Wykorzystanie zasobu archiwalnego Instytutu Pamięci Narodowej do realizacji zadań ustawowych Biura Lustracyjnego
Prof. dr hab. Włodzimierz Suleja
Znaczenie zasobów archiwalnych Instytutu Pamięci Narodowej dla badania powojennej historii Polski
Dr hab. Krzysztof Syta
Podsumowanie konferencji
18.00-18.20 Dyskusja
Konferencja ma charakter otwarty – serdecznie zapraszamy wszystkich zainteresowanych!