Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Łodzi rozpoczął funkcjonowanie 7 listopada 2000 r. w momencie powołania na stanowisko dyrektora Marka Drużki, który sprawował tę funkcję do sierpnia 2016 r.
Od tego czasu do początku kwietnia 2017 r. obowiązki dyrektora pełnił dr Paweł Perzyna, następnie od 10 kwietnia 2017 r. do 15 maja 2023 r. dr hab. Dariusz Rogut, od 15 maja do 27 listopada 2023 r. obowiązki dyrektora pełnił Mateusz Kotecki, a od 27 listopada 2023 r. dyrektorem oddziału jest ppłk rez. Karol Piskorski.
IPN w Łodzi realizuje zadania w regionie obejmującym województwo łódzkie, część północnego i zachodniego Mazowsza oraz południowej Wielkopolski. Od momentu powstania oddział prowadzi badania naukowe, działalność edukacyjną i archiwalną, a także inicjuje poszukiwanie i upamiętnianie ofiar i bohaterów najnowszej historii Polski.
Łódzki IPN współpracuje z instytucjami państwowymi, samorządami, środowiskami naukowymi i kombatanckimi oraz licznymi organizacjami społecznymi. Szczególną wagę przywiązuje do przywracania pamięci o lokalnych bohaterach i wydarzeniach, które kształtowały dzieje regionu. Oddział angażuje się również w edukację historyczną młodzieży i dorosłych, przygotowując wystawy, publikacje, warsztaty oraz nowoczesne projekty edukacyjne.
Dzięki tej działalności nie tylko popularyzowane są najważniejsze wydarzenia z najnowszej historii Polski, lecz także podkreślana jest rola pamięci regionalnej i dziedzictwa lokalnych wspólnot. Oddział IPN w Łodzi konsekwentnie wspiera inicjatywy patriotyczne i społeczne, uczestniczy w obchodach rocznicowych, a także dba o to, by wiedza historyczna służyła budowaniu świadomości narodowej oraz kształtowaniu postaw obywatelskich.